Het choco-ontwaken van Indonesië

Kan dekolonisatie plaatsvinden via cacao?

Hoe lang duurt het voor een gewas inheems is, blijft een gewas dat door de kolonisator is geïmporteerd altijd een onderdrukkende factor? En dan de chocoladereep, is dat niet bij uitstek een koloniaal product? 

In Juli 2018 schreef ik voor het eerst over cacao uit Indonesië. Ik was toen verbaasd een reep te hebben gevonden die in het land zelf was gemaakt door een heus Indonesisch merk. De geschiedenis van cacao in Indonesië is een lang verhaal en bij uitstek een koloniaal verhaal. De cacaoproductie was compleet gericht op de industrie in het noordelijk halfrond. In de jaren tachtig van de twintigste eeuw met het verschijnen van de eerste single origin repen van de Franse firma Bonnat krijgt cacao uit Indonesië voor het eerst internationale erkenning als kwaliteitsproduct. Vaak gaat het dan om cacao met het karakteristieke rookaroma, veroorzaakt door het drogen van de bonen boven een houtvuur. Met het ontstaan van de craft chocolate-beweging groeit ook de belangstelling voor de origin Indonesië. Veel craft chocolademakers hebben wel een Indonesische reep in hun assortiment. Maar de laatste vijf jaren heeft zich in Indonesië een soort van cacao-ontwaken voorgedaan. 

Verschillende organisaties en stichtingen hebben jarenlang bijgedragen aan de bewustwording van het cacaopotentieel dat dit enorme eilandenrijk bezit en veel organisaties zijn nog steeds werkzaam, zowel op grote als op kleinere, regionale schaal. Echter, veel van deze initiatieven kwamen vanuit het noordelijk halfrond, vol goede bedoelingen, maar nog steeds met een postkoloniale houding. En daarin schuilt het contrast met de opbloei die de laatste paar jaren merkbaar is. Er is een duidelijke toename van Indonesische cacao-ondernemingen die zich zeer professioneel presenteren. Dit betreft dan zowel de cacaohandel als ook de productie van cacaoproducten. Het lijkt wel alsof de cacao opnieuw ontdekt is als gewas waar geld mee te verdienen is. 

Ik ben zelf een groot voorstander van het lokaal produceren van chocolade. Het verdienmodel is zoveel beter dan enkel de export van een bulk commodity. Maar hoezeer ik deze ontwikkeling ook toejuich, er knaagt nog steeds iets. De binnenlandse vraag is in verhouding nog steeds laag, veel van de chocolade repen worden geëxporteerd naar... jawel, het noordelijk halfrond. En spreken we dan van een post-post-koloniaal tijdperk? 

Ik denk dat een van de problemen de chocoladereep zelf is. Een getempereerd blok cacaoboter met vaste cacaobestanddelen en aangevuld met suiker en eventueel melkpoeder is bij uitstek een product dat bedacht is en geschikt is voor gematigde klimaat zones. Ik ben benieuwd op welke wijze cacao zich een plaats gaat veroveren in de tropische, post koloniale aanbouwregio's. Pas wanneer er sprake zal zijn van een structurele inlandse vraag, lijkt mij, kan de cacao zijn stempel als koloniaal gewas van zich afschudden.  

In mijn voorstelling is drinkcacao een serieuze optie, dus terug naar de oorsprong. 

Nu dan proeven. Op de eerste reep staat als extra aanwijzing Jembrana, een regio in het zuidwesten van Bali waar de cacaoaanbouw een enorme groei doormaakt en sinds enkele jaren ook internationale prijzen binnen sleept. Toch zou ik als chocoholic graag nog preciezer weten waar mijn chocolade vandaan komt. 

-Misina Cokoláda, Bali- Jembrana, 70%. De geur is mild met houtaroma's en wat oregano. De kleur is behoorlijk licht, de krak luid en duidelijk. Op mijn tong smelt deze reep als boter. De smaak heeft even nodig, de eerste paar seconden lijkt het op niets bijzonders, maar dan duikt hij plotseling de diepte in. Ik proef zoete, rijpe kersen met lichte maple syrup en de volheid van lebkuchen. Er valt bij deze reep niets aan citrusfruit of andere frisheid te ontdekken. De nasmaak is solide en lekker lang. Al met al maakt deze reep mij heel gelukkig.

Dan heb ik twee repen van Terve Chocolate , dit merk werkt min of meer volgens het systeem dat ik ken van het Filipijnse merk AURO. Op verschillende eilanden cacaoboeren selecteren om zo een overzicht van de smaakrijkdom van het eilandenrijk te kunnen geven.   

-Terve Chocolate, Flores, Indonesia, 100%. Dit is wel hard core style 100% puur natuur. De geur is scherp, droog met een jackfruit-aroma. De kleur is minder donker dan gedacht, maar de reep heeft wel een matte uitstraling. De krak is scherp. De smaak... veel minder bitter dan verwacht, ik krijg zelfs een gewaarwording van zoet. Dat zoet is een soort van fruit Knap werk. Alsnog zit er ook een smaakaspect aan van onrijpe vijgen en heeft de reep aardse aroma's. De vrij grove structuur versterkt wel de ervaring een hap potgrond te eten, maar dan bijzonder romige potgrond. In de nasmaak zit de schoonheid van deze reep: een rijk gevoel van verzadiging en dat nog heel lang. 

-Terve Chocolate, Spicy Tempeh, 65%.  Naast de kruiden (chilipoeder en zeezout) zit de grap van deze reep is het mondgevoel. Welke chocolade gekozen is voor deze reep is mij onbekend, maar met 65% is dit een lekker neutraal smakende zoete achtergrondchocolade voor de crispy tempeh. De geur is licht gekruid, met een nootachtig aroma. De kraak werkt prima, al denk ik wel dat je deze reep niet eindeloos lang moet laten liggen, dan zal de tempeh wel slap worden. De kruiden doen het goed, vooral de lichte chilismaak galmt lekker lang na. In de chocolade proef ik ook nog wat sinaasappel, waarvan ik denk dat het versterkt naar voren komt door het zout in deze reep. 

Vers van de pers is dit een echte traktatie.